Nikotyna (C₁₀H₁₄N₂) - alkaloid pirydynowy, występujący w liściach i korzeniach tytoniu. Bezbarwna ciecz o temperaturze wrzenia 247°C, zapachu tytoniu, mieszająca się z wodą i z alkoholem etylowym, wykazująca aktywność optyczną (lewoskrętna), na powietrzu brunatniejąca. Stosowana w medycynie, garbarstwie oraz jako składnik preparatów owadobójczych. Bardzo silna trucizna. Nałogowe palenie papierosów lub żucie tytoniu prowadzi do nikotynizmu.

Nikotynizm - uzależnienie od nikotyny, stan nałogowego palenia (inhalowania dymem tytoniowym), zażywania, żucia wyrobów tytoniowych. Prowadzi do zatrucia nikotynowego, którego objawami są: nudności, ślinotok, wymioty, drżenie kończyn, bladość skóry, poty, biegunka, kolka jelitowa, drgawki lub kurcze mięśniowe, zaburzenia wzroku, początkowo zwolnienie, potem przyspieszenie tętna, zaburzenia świadomości, następnie utrata przytomności, zapaść.
Śmierć przy zatruciu następuje wskutek porażenia oddechu (depresja oddechowa). Dawka śmiertelna od 50 mg, co odpowiada 2-3 papierosom przyjętym doustnie.

Wstępnym warunkiem leczenia jest radykalne rzucenie palenia.